Mreža kripto berzi povezanih s Rusijom omogućava zaobilaženje međunarodnih sankcija kroz visokovrijedne transakcije digitalne imovine, navodi se u novom izvještaju analitičke firme Elliptic. Izvještaj identifikuje pet platformi, od kojih je većina i dalje bez formalnih sankcija, a koje ruskim entitetima pružaju alternativne finansijske kanale van tradicionalnog bankarskog nadzora.
Objava dolazi u trenutku kada Evropska unija razmatra potencijalnu potpunu zabranu svih kripto transakcija s Rusijom, kako bi spriječila nastanak novih platformi koje bi zamijenile već sankcionisane subjekte.
Platforme pod lupom: samo jedna pod sankcijama
Od pet analiziranih berzi, samo je Bitpapa formalno sankcionisana. Američki OFAC (Office of Foreign Assets Control) uveo je sankcije ovoj peer-to-peer platformi u martu 2024. godine zbog sumnji na olakšavanje izbjegavanja sankcija.
Prema podacima Elliptica, oko 9,7% odlaznih tokova Bitpapa-e ide ka već sankcionisanim adresama, a berza navodno često rotira wallet adrese kako bi otežala praćenje.
Najveća nesankcionisana platforma u izvještaju je ABCeX, koja omogućava trgovanje rublja-kripto iz moskovskog Federation Towera – iste lokacije koju je ranije koristila sankcionisana berza Garantex prije zapljene domena u martu 2025. godine. Elliptic procjenjuje da je ABCeX obradio najmanje 11 milijardi dolara u kripto transakcijama.
Exmo i navodno povlačenje iz Rusije
Posebnu pažnju izaziva slučaj berze Exmo, koja je nakon invazije na Ukrajinu 2022. tvrdila da je napustila rusko tržište prodajom regionalnog poslovanja entitetu Exmo.me.
Međutim, blockchain analiza pokazuje da obje platforme dijele istu kustodijalnu wallet infrastrukturu, uz depozite objedinjene u identične “hot wallets”. Prema Ellipticu, Exmo je realizovao više od 19,5 miliona dolara direktnih transakcija sa sankcionisanim entitetima, uključujući Garantex i druge platforme.
Rapira, Aifory Pro i alternativni kanali plaćanja
Izvještaj takođe navodi berzu Rapira, registrovanu u Gruziji, ali s kancelarijom u Moskvi. Platforma je, prema navodima, realizovala više od 72 miliona dolara direktnih transakcija sa sankcionisanom berzom Grinex. Ruske vlasti su krajem 2025. navodno izvršile raciju u njenim moskovskim prostorijama zbog sumnji na odliv kapitala.
Peta platforma, Aifory Pro, posluje u Moskvi, Dubaiju i Turskoj i nudi “cash-to-crypto” usluge. Prema izvještaju, omogućava korisnicima finansiranje virtuelnih platnih kartica putem USDT-a, čime se zaobilaze ograničenja zapadnih servisa poput Airbnb-a ili ChatGPT-a. Navodno je gotovo 2 miliona dolara u kriptu poslano iranskoj berzi Abantether.
Širi obrazac i rast nezakonite aktivnosti
Prema Ellipticu i drugim analitičkim firmama, gašenje Garantexa nije eliminisalo infrastrukturu za izbjegavanje sankcija, već ju je disperzovalo na više manjih platformi.
Kompanija TRM Labs ranije je izvijestila da su ABCeX i Rapira zabilježili rast volumena nakon zatvaranja Garantexa u martu 2025. godine.
Istovremeno, podaci firme Chainalysis pokazuju da su nezakonite kripto adrese primile rekordnih 154 milijarde dolara tokom 2025. godine, dok je TRM Labs procijenio ukupni nezakoniti obim na 158 milijardi dolara za isti period.
Ruski zvaničnici su prethodno priznali da sankcije ne mogu u potpunosti blokirati pristup kripto tržištu. Zemlja istovremeno priprema novi regulatorni okvir za kripto sektor, koji bi trebalo da uspostavi licencirane domaće platforme za trgovanje.
Regulatorni kontekst i moguće implikacije
Evropska unija razmatra dodatne mjere usmjerene na sprečavanje svih kripto transakcija povezanih s Rusijom, dok SAD nastavlja koristiti OFAC mehanizme za sankcionisanje pojedinačnih platformi.
Ukoliko se regulativa dodatno pooštri, kripto berze bi mogle biti suočene s većim zahtjevima za praćenje transakcija, KYC procedurama i blokiranjem sumnjivih tokova kapitala.
Istovremeno, izvještaj otvara pitanje koliko je decentralizovana infrastruktura otporna na sankcione režime i koliko brzo se alternativne mreže mogu prilagoditi regulatornim pritiscima.
