Na godišnjem sastanku Evropske centralne banke u portugalskom gradu Sintri, vodeći predstavnici centralnih banaka i regulatora poručili su da razvoj vještačke inteligencije danas napreduje mnogo brže nego što institucije uspijevaju donositi nova pravila.

Njihova poruka je jasna.

Ako finansijska tržišta sve više budu zavisila od autonomnih AI sistema, biće potrebni potpuno novi regulatorni alati.

Vještačka inteligencija bi mogla izazvati lančane reakcije na tržištu

Jedno od najzanimljivijih upozorenja stiglo je od zamjenice guvernera Sarah Breeden iz Bank of England.

Ona smatra da bi regulatorna tijela trebalo razmotriti uvođenje mehanizama sličnih prekidačima koji već postoje na berzama.

Drugim riječima, ako sistemi vještačke inteligencije počnu donositi pogrešne odluke koje izazovu masovne rasprodaje ili ekstremnu volatilnost, tržište bi moglo biti privremeno zaustavljeno kako bi se spriječila veća šteta.

Takvi “kill switch” ili “circuit breaker” mehanizmi već postoje na tradicionalnim berzama kada dođe do naglih padova cijena.

Sada regulatori prvi put otvoreno razmatraju njihovu primjenu i na AI sisteme.

Problem nije samo tehnologija već i dug

Breeden upozorava da rizik nije ograničen samo na algoritme.

Ogroman kapital koji se trenutno ulaže u infrastrukturu vještačke inteligencije takođe može postati izvor finansijske nestabilnosti.

Posljednjih godinu dana najveće tehnološke kompanije ulažu desetine milijardi dolara u razvoj data centara, GPU infrastrukture i novih modela vještačke inteligencije.

Veliki dio tih investicija finansira se dugom.

Ako bi vrijednost AI kompanija naglo pala, mogla bi uslijediti lančana reakcija koja bi pogodila banke, investitore i kreditna tržišta.

BIS već upozorio na mogući AI balon

Ove izjave dolaze svega nekoliko dana nakon što je Bank for International Settlements objavila izvještaj u kojem upozorava na preveliki optimizam oko sektora vještačke inteligencije.

Prema njihovoj analizi, nastavak visokih kamatnih stopa mogao bi izazvati značajnu korekciju cijena AI kompanija nakon višegodišnjeg rasta.

Takav scenario mogao bi proizvesti šire posljedice po finansijska tržišta, slično kao što su prethodno pucali tehnološki ili nekretninski baloni.

Drugim riječima, regulatori više ne gledaju AI samo kao tehnološku revoluciju.

Počinju ga posmatrati i kao potencijalni makroekonomski rizik.

ECB: regulatori više ne mogu pratiti tempo razvoja

Predsjednica Christine Lagarde upozorila je da AI danas predstavlja čak ozbiljniji izazov od tradicionalnih sajber prijetnji.

Razlog nije samo složenost tehnologije.

Problem je brzina.

Dok regulatorima često trebaju godine da usvoje nova pravila, AI modeli evoluiraju za svega nekoliko sedmica ili mjeseci.

Sličan stav iznio je i izvršni direktor britanskog regulatora Financial Conduct Authority, Nikhil Rathi.

Prema njegovim riječima, klasični regulatorni procesi više nijesu dovoljno brzi za tehnologije koje se razvijaju ovim tempom.

Umjesto toga, biće potrebna mnogo bliža saradnja između regulatora i tehnoloških kompanija.

Vještačka inteligencija postaje i geopolitičko pitanje

Rasprava više nije ograničena samo na finansijska tržišta.

Evropa posljednjih mjeseci sve glasnije govori i o tehnološkoj nezavisnosti.

Nakon što su američke izvozne restrikcije privremeno ograničile pristup najnaprednijim AI modelima kompanije Anthropic, pojedine evropske države počele su zagovarati razvoj sopstvene infrastrukture vještačke inteligencije.

Austrija je čak predložila da Evropska unija razmotri dovođenje Anthropic-a unutar evropskog regulatornog okvira kako bi smanjila zavisnost od odluka donesenih u Sjedinjenim Američkim Državama.

To pokazuje da vještačka inteligencija danas više nije samo tehnološka ili poslovna tema.

Postaje pitanje ekonomske i geopolitičke sigurnosti.

Šta ovo znači za kripto industriju?

Iako se sastanak nije direktno odnosio na blockchain, poruke regulatora mogle bi imati značajne posljedice i za kripto sektor.

Sve veći broj blockchain projekata razvija AI agente, autonomne DeFi protokole i sisteme koji koriste vještačku inteligenciju za upravljanje kapitalom.

Ako evropski regulatori uvedu stroža pravila za vještačku inteligenciju u finansijama, dio tih zahtjeva vjerovatno će se odnositi i na kripto projekte koji koriste slične tehnologije.

Istovremeno, upravo blockchain može ponuditi veću transparentnost u radu AI sistema kroz nepromjenjive zapise i decentralizovanu infrastrukturu.

Zbog toga će narednih godina vještačka inteligencija i blockchain vjerovatno biti sve više povezani i sa regulatorne strane.

Šira slika

Posljednjih godinu dana vještačka inteligencija je postala glavni pokretač globalnih finansijskih tržišta.

Kompanije poput Nvidije, Microsoft-a i OpenAI-a privukle su stotine milijardi dolara kapitala.

Međutim, kako rast postaje sve veći, raste i zabrinutost regulatora da bi tržište moglo ući u fazu pretjeranog optimizma.

Evropske centralne banke zato pokušavaju reagovati prije nego što eventualni problemi postanu sistemski.

Zaključak

Upozorenja evropskih regulatora pokazuju da vještačka inteligencija ulazi u novu fazu razvoja u kojoj više nije dovoljno govoriti samo o inovacijama.

Sve veći fokus sada je na upravljanju rizikom, finansijskoj stabilnosti i zaštiti tržišta.

Ako se razvoj AI nastavi sadašnjim tempom, naredne godine vjerovatno neće donijeti samo nove modele i proizvode, već i potpuno novu generaciju finansijskih pravila.